Maymun Çiçeği (Mpox) Belirtileri: Deride Başlayan 9 Gizli Tehlike
DSÖ Acil Durum İlan Etti
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Maymun Çiçeği (yeni adıyla Mpox) için küresel acil durum ilan etmiştir. Özellikle yakın temas, cinsel ilişki ve enfekte eşyalarla (çarşaf, havlu) temas yoluyla bulaşır. Su çiçeği ile karıştırılsa da ayırt edici en önemli özelliği lenf bezlerinin şişmesidir.
Adını ilk kez maymunlarda tespit edilmesinden alan ancak aslında kemirgenlerden bulaşan Mpox virüsü, deride bıraktığı izlerle tanınır. Ateşle başlayıp karakteristik döküntülere dönüşen bu hastalığın 9 aşamalı belirtilerini inceleyelim.
Döküntülerin Evrimi: Lekeden Kabuğa
Mpox döküntüleri sıradan bir sivilce gibi başlamaz. Önce düz bir leke (makül), sonra kabartı (papül), içi sıvı dolu kesecik (vezikül), irinli sivilce (püstül) ve en son kabuk (krut) halini alır. Bu süreç 2-4 hafta sürebilir.
Kabuklar tamamen düşene kadar kişi bulaştırıcıdır! Bu süre zarfında kesinlikle başkalarıyla temas edilmemelidir.
Maymun Çiçeği'nin 9 Belirtisi
1. Yüksek Ateş
Hastalık genellikle döküntülerden 1-3 gün önce başlayan, 38.5°C ve üzeri ani ateşle kendini gösterir.
2. Şişmiş Lenf Bezleri (Ayırt Edici!)
İşte en önemli fark. Su çiçeğinde veya kızamıkta nadiren görülürken, Mpox'ta boyun, koltuk altı ve kasıklardaki lenf bezleri ceviz büyüklüğünde şişer ve ağrılıdır.
3. Karakteristik Döküntüler
Genellikle yüzde başlar, sonra avuç içi, ayak tabanı ve vücuda yayılır. Avuç içinde ve ayak tabanında döküntü olması Mpox için çok tipiktir.
4. Şiddetli Halsizlik
Virüs vücuda yayıldıkça enerji seviyesi düşer, kişi kendini sürekli yorgun ve bitkin hisseder.
5. Sırt ve Kas Ağrıları
Özellikle bel bölgesinde yoğunlaşan kas ağrıları, gribal enfeksiyonu taklit edebilir.
6. Şiddetli Baş Ağrısı
Ateşle birlikte zonklayıcı baş ağrısı görülür.
7. Genital Bölgede Yaralar
Cinsel yolla bulaşma vakalarında, döküntüler tüm vücuda yayılmadan önce genital bölgede veya anüs çevresinde ağrılı yaralar şeklinde başlayabilir.
8. Üşüme ve Titreme
Ateşin yükselme evresinde kontrolsüz titreme nöbetleri yaşanabilir.
9. Kaşıntı ve Ağrı
Döküntüler özellikle kabuklaşma evresinde dayanılmaz derecede kaşınabilir. Ancak kaşımak iz kalmasına ve ikincil enfeksiyonlara neden olur.
Tablo: Su Çiçeği mi? Maymun Çiçeği mi?
İkisi de döküntülü hastalıktır ancak farkları şunlardır:
| Özellik | Su Çiçeği | Maymun Çiçeği (Mpox) |
|---|---|---|
| Lenf Bezi Şişmesi | Görülmez | Çok Belirgin |
| Döküntü Yeri | Gövdede yoğunlaşır | Yüz, avuç içi, ayak tabanı |
| Döküntü Gelişimi | Aynı anda farklı evreler (yeni ve eski) | Tüm döküntüler aynı anda evre değiştirir |
| Ateş | Döküntüyle birlikte | Döküntüden 1-3 gün önce |
Nasıl Korunmalı?
Hasta kişilerle yakın temastan kaçının. Enfekte kişinin kullandığı havlu, çarşaf gibi eşyalara dokunmayın. Şüpheli bir temasınız olduysa 21 gün boyunca belirtileri takip edin ve kendinizi izole edin. Çiçek aşısının bu virüse karşı da %85 oranında koruma sağladığı bilinmektedir.
Mpox hava yoluyla değil, daha çok uzun süreli yakın temas (ten tene temas) ile bulaşır. Bu nedenle kalabalık ortamlarda maske takmak tek başına yeterli olmayabilir.
